Büyük Ünlü Uyumu Nedir? Nasıl Olur? Örnekler

Büyük Ünlü Uyumu İle İlgili Konu Anlatımı ve Örnekler

BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU 

●  Büyük ünlü uyumuna kalınlık incelik uyumu da denir. Türkçede bir sözcüğün ilk hecesinde kalın ünlü (a, ı, o, u )varsa sonraki ünlüler de kalın, ilk hecesinde ince ünlü (e, i, ö, ü ) varsa sonraki ünlüler de ince olur.

a, ı, o, u → a, ı , o, u

e, i, ö, ü→ e, i, ö, ü

■ Büyük ünlü uyumuna uyan sözcükler;

adım, iyi, kötü, ayak, bacak…

NOT:  Birleşik ve yabancı sözcüklerde büyük ünlü uyumu aranmaz.

Çanakkale, hanımeli…

radyo, cihan,kitap…

BİLGİ:  Bütün Türkçe sözcükler büyük ünlü uyumuna uyar. Fakat Türkçe olduğu halde zamanla ses değişikliğine uğradığı için bazı sözcükler büyük ünlü uyumuna aykırı olur.

Örnek:

alma>elma

ana>anne

karındaş>kardeş

NOT:  Türkçe’de ekler geldikleri sözcüğünün son hecesindeki ünlüye göre büyük ünlü uyumuna uyar. 

avcı, gözlük, çöktü, geldi…

● Ancak Türkçede bazı ekler büyük ünlü uyumuna aykırıdır.

▪ki: akşamki, ordaki…

▪yor: öpüyor, dövüyor…

▪ken: döverken, takarken…

▪leyin: sabahleyin, akşamleyin…

▪(i)mtrak: yeşilimtırak…

▪gil: amcamgil, ablamgil…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir